بیماری ایدز
بيماري ايدز
درحالحاضر، 39 ميليون و 500 هزار نفر در جهان با ويروس اچآيوي/ ايدز زندگي ميكنند. فقط در سال 2006، 4 ميليون و 300 هزار نفر به اين بيماري مبتلا شدهاند. بنابراين، ايدز مهمترين مشكل بهداشتي جهان و ويروس اچآيوي خطرناكترين دشمن بشريت محسوب ميشود. دهم آذر روز جهاني مبارزه با ايدز است كه يادآوري ميكند ويروس اين بيماري همچنان باقي است و مهمترين راه مقابله با آن، پيشگيري از انتقال بيماري است.
دكتر كامران باقري لنكراني، وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، در مراسمي كه به مناسبت روز جهاني ايدز در تالار علامه اميني دانشگاه تهران برپا شده بود، گفت: «بيماري ايدز در دو دهة گذشته بيمارياي مردانه بود، درحاليكه درصد ابتلاي زنان به اين بيماري در سراسر جهان در حال افزايش است و درحالحاضر، 51 درصد مبتلايان را زنان و 49 درصد را مردان تشكيل ميدهند و اين تغيير نسبت مبتلايان عمدتاً مربوط به كشورهاي افريقايي است.»
وي اضافه كرد: «در ايران، 95 درصد مبتلايان مرد و 5 درصد زن هستند. اين در حالي است كه در افريقا، 75 درصد مبتلايان را زنان تشكيل ميدهند.»
1
وزير بهداشت تصريح كرد: «بيماري ايدز در ايران متعلق به گروههاي خاص (معتادان تزريقي مواد مخدر) است و اين گروه مهمترين گروهِ در معرض خطر ابتلاست كه با هماهنگيهاي انجامشده با قوة قضاييه مقرر شده چنانچه اين افراد براي درمان اقدام كنند، مجرم شناخته نشوند و تحت درمان قرار گيرند. در راستاي سياستهاي كاهش آسيب و پيگيري جدي مراقبتها، تشكيل دادگاههاي درمانمحور هم پيشبيني شده است.»
وي با بيان اين مطلب كه يكي از راههاي انتقال بيماري ايدز تماس جنسي است، گفت: «بسياري از افراد معتاد متأهلاند و همسران آنان در معرض ابتلاي به بيماري قرار دارند. بنابراين، پيشگيري فعال و مراقبت از اين گروه در دوران حاملگي و شروع درمانهاي ضد ويروسي براي پيشگيري از انتقال ويروس از مادر به جنين ضروري است.»
لنكراني به افزايش راهاندازي مراكز گذري (DIC) و مراكز مشاورة بيماريهاي رفتاري (VCT) اشاره كرد و گفت: «اجراي برنامههاي كاهش آسيب، آموزش به افراد در معرض خطر، ارائة سرنگ و سوزن رايگان، اجراي برنامة درمان نگهدارنده با متادون، و ظرفيتسازي براي اينكه افراد بتوانند پس از درمان خودكفا شوند و كار كنند راهكارهاي مناسبي براي مبارزه با اعتياد و كاهش موارد ابتلا به اچآيوي/ ايدز است.»
وزير بهداشت در خاتمه اظهار داشت: «بيبندوباري جنسي در جامعه، با مدنظر قرار دادن شيوع اچآيوي/ ايدز، زمينة بالقوة خطرناكي را در كشور بهوجود ميآورد كه براي مقابله با آن، آموزش و اطلاعرساني در زمينة مخاطرات رفتارهاي جنسي پرخطر بسيار حائز اهميت است.»
دكتر عباس صداقت، سرپرست ادارة كنترل ايدز مركز مديريت بيماريهاي وزارت بهداشت، نيز به مناسبت روز جهاني ايدز گفت: «تا پاييز 1385، 13702 نفر مبتلا به اچآيوي/ ايدز شناسايي شدهاند كه از اين تعداد، 12949 نفر (5/94 درصد) مرد و 753 نفر (5/5 درصد) زن هستند.»
وي تصريح كرد: «بيشترين موارد ابتلا (5/40 درصد) در گروه سني 25 تا 34 سال است و 4239 مرد و 237 زن مبتلا در اين گروه سني قرار دارند. 31 درصد مبتلايان نيز در طيف سني 35 تا 44 سال هستند. به عبارت ديگر، 5/71 درصد مبتلايان در گروه سني 25 تا 44 سال قرار دارند.»
صداقت تأكيد كرد: «ويروس ايدز از طريق تماسهاي معمولي نظير دست دادن، در آغوش كشيدن، روبوسي كردن، عطسه و سرفه كردن، استفاده از توالت و حمام مشترك، استفاده از ظروف و وسايل غذاخوري مشترك، استفاده از استخر عمومي و نيش حشرات منتقل نميشود.»
وي با بيان اين مطلب كه مهمترين راه انتقال ويروس ايدز در جهان از طريق تماس جنسي است، گفت: «در ايران، 6/64 درصد موارد ابتلا از طريق اعتياد تزريقي، 4/7 درصد از طريق انتقال جنسي، 8/1 درصد از خون و فرآوردههاي خوني، 5/0 درصد با انتقال از مادر به جنين و 8/25 درصد موارد با علل نامشخص است، ليكن پيشبيني ميشود كه بخش اعظم علل نامشخص مربوط به انتقال جنسي باشد كه بهدليل مسائل فرهنگي و ننگ دانستن جامعه، از ابراز آن خودداري ميكنند.»
وي با اشاره به اينكه در كشور، 70 مورد ابتلاي جنين از مادر گزارش شده است گفت: «با هماهنگيهاي انجامشده با دفتر سلامت خانواده و جمعيت وزارت بهداشت، اين امكان فراهم شده كه از تمامي مادران مراجعهكننده به مراكز بهداشتيـدرماني در زمينة رفتارهاي پرخطر سؤال شود و اگر مادر يا همسرش به يكي از رفتارهاي پرخطر مبادرت داشته باشد، مادر به مراكز مشاوره ارجاع داده شود. در اين مراكز به مادران توصيه ميشود كه حتيالامكان باردار نشوند يا از روشهاي محافظت فيزيكي نظير كاندوم استفاده كنند. در صورت بارداري نيز زايمان به صورت سزارين و در يك مركز مجهز انجام شود. همچنين، با توجه به پوشش گستردة نظام سلامت، امكان تغذية مصنوعي شيرخوار بهسهولت فراهم است و تأكيد ميشود كه شيرخوار از تغذيه با شير مادر محروم شود زيرا احتمال انتقال بيماري از طريق شير وجود دارد.»
سرپرست ادارة كنترل ايدز مركز مديريت بيماريها افزود: «بيماري ايدز داراي دورة پنجرة 2 تا 6 ماهه است. بدين معني كه در اين دوره، نتيجة تستهاي آزمايشگاهي فرد آلوده منفي است، درحاليكه ويروس در بدنش مستقر شده و ممكن است ساير افراد را آلوده كند. به اين دليل، امكان بيماريابي فعال ايدز وجود ندارد. از سوي ديگر، بيماري ايدز با رفتارهاي پرخطر مرتبط است و اين رفتارها با مشاوره شناسايي ميشوند. بنابراين، زوجها ميتوانند در صورت تمايل به مراكز مشاوره مراجعه كنند كه در صورت تشخيص وجود رفتارهاي پرخطر، براي آزمايش ارجاع داده ميشوند و نتايج آزمايش چه مثبت باشد و چه منفي، تحت مراقبت قرار ميگيرند چرا كه وجود رفتار پرخطر تأييد شده و بايد امكان بررسيهاي بعدي فراهم شود.»
وي آموزش جوانان را مهمترين راه مقابله با بيماري ايدز دانست و افزود: «واقعيت اين است كه بروز رفتارهاي پرخطر جنسي در جامعه اجتنابناپذير است چرا كه جوانها، بهدليل شور و اشتياقي كه دارند، در معرض آزمودن رفتارهاي پرخطر هستند. بنابراين، در كنار تقويت آموزههاي ديني و اعتقادات مذهبي، محافظت شخصي را به آنها بياموزيم و به آنان آگاهي دهيم كه رفتارهاي جنسي محافظتنشده چه خطراتي به دنبال دارد، مصرف مواد محرك چه خطري دارد و... . مصرف مواد محرك، قدرت تصميمگيري را از فرد سلب و وي را به رفتارهاي پرخطر تشويق ميكند.»
صداقت اضافه كرد: «دورة نوجواني و جواني زمان شكلگيري شخصيت افراد است. پس در اين سنين، "نه گفتن" به رفتارهاي پرخطر را به آنان بياموزيم، آنها را به اعتقادات و توانمنديهاي فكري مسلح كنيم و در نهايت، مهارتهاي محافظت از خودشان در برابر آسيبهاي اجتماعي، و روشهاي پرهيزمدار را به آنها ياد دهيم. اينكه در صورت مواجهه با اين خطرات، چه تدابيري بينديشند، چه امكاناتي در اختيارشان قرار ميگيرد و با چه روشهايي ميتوانند از ميزان آسيب به خود بكاهند.»
صداقت خاطرنشان كرد: «بحث انكار و اعمال تبعيض در مورد بيماران در خانواده و جامعه ممكن است عواقب جبرانناپذيري در پي داشته باشد. نبايد فكر كنيم كه اين بيماري متعلق به من و خانوادة من و جامعة من نيست، يا محال است من يا شريك زندگيام به اين بيماري مبتلا شويم و... . به عمل نياوردن احتياطهاي لازم و تن دادن به رفتارهاي پرخطر هر فردي را در معرض ابتلا به بيماري قرار ميدهد و مبتلايان نبايد بيماري خود را كتمان كنند.»
وي ادامه داد: «اعمال تبعيض در مورد مبتلايان باعث مخفيتر شدن اين جمعيت ميشود و بيماران را از خدمات دور نگه ميدارد. مطالعات نشان داده كه اعمال تبعيض و ننگ قلمداد كردن بيماري سبب امتناع بيماران از ابراز بيماري و سلطة تفكرات و رفتارهاي ضداجتماعي بر آنها ميشود و فرد مبتلا، خود به اشاعة بيماري در سطح جامعه كمك ميكند. درحاليكه حمايتهاي اجتماعي سبب توانمندي افراد مبتلا به بيماري و انتقال اطلاعات لازم در زمينة انتقال و پيشگيري از بيماري به ساير افراد جامعه ميشود. بنابراين، نبايد فردي بهدليل ابتلا به ايدز از تحصيل و شغل و خدمات بهداشتيـدرماني و اجتماعي محروم شود.»
سرپرست ادارة كنترل ايدز تأكيد كرد: «براي محافظت از خود و خانوادهمان در برابر بيماري ايدز، بايد در هنگام تجرد پرهيزمدار و در هنگام تأهل پايبند و متعهد به خانوادة خود باشيم.»
دكتر پرويز افشار، معاون سلامت، اصلاح و تربيت سازمان زندانهاي كشور، در حاشية برگزاري اين مراسم گفت: «بيماري ايدز ظرف سه سال گذشته بهطور كامل در زندانهاي كشور مهار شده است و با اجراي برنامههاي كاهش آسيب و درمان اعتياد، اين بيماري معضل بزرگ نظام زندانباني كشور نيست.»
وي در خصوص ميزان ابتلاي زنان زنداني به بيماري ايدز گفت: «براي بررسي ميزان ابتلاي زنان زنداني به ويروس اچآيوي مطالعهاي انجام نشده است. ليكن، به منظور بررسي روند اپيدميولوژيك بيماري، سالانه تعدادي نمونة بدون نام و بدون تفكيك جنسي از زندانيان گرفته ميشود كه نشان داده 4/4 درصد افراد زنداني سابقة رفتارهاي پرخطر نظير تزريق مشترك، خالكوبي، رفتارهاي جنسي محافظتنشده، و دريافت خون و فرآوردههاي خوني و سابقة جراحي داشتهاند.»
وي تصريح كرد: «جمعيت زنان زنداني كشور بسيار كم است و زنان 5/3 درصد جمعيت كل زندانهاي كشور را تشكيل ميدهند.»
افشار شايعترين جرمهاي زندانيان را جرايم مرتبط با مواد مخدر عنوان كرد و افزود: «45 درصد جمعيت كل زندانهاي كشور جرايم مرتبط با مواد مخدر دارند كه اين رقم در مردان 45 الي 46 درصد و در زنان حدود 30 و اندي درصد است. اگر اعتياد را هم جزو جرايم مرتبط با مواد مخدر بدانيم، اين آمار نشان ميدهد كه ميزان اعتياد در زنان زنداني پايينتر از مردان است.»